ÇALIŞAN HAKLARI VE GÜVENLİĞİ BİRİMİ
Birim Tanıtımı
Çalışan Hakları ve Güvenliği Birimi; hastanemizde görev yapan tüm personelin güvenli, sağlıklı ve huzurlu bir ortamda hizmet sunmasını sağlamak, çalışan haklarını korumak ve geliştirmek amacıyla faaliyet göstermektedir.
Birimimiz; çalışan güvenliğinin sağlanmasına yönelik olarak Sağlık Bakanlığı’nın “Sağlıkta Kalite Standartları (SKS)”, “Hasta ve Çalışan Güvenliğinin Sağlanmasına Dair Yönetmelik” ve “Sağlıkta Şiddetin Önlenmesine Yönelik Genelgeler” başta olmak üzere ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda çalışmalarını yürütmektedir.
Bu kapsamda; çalışanların fiziksel, psikolojik ve sosyal risklere karşı korunması, güvenli çalışma ortamının oluşturulması, şiddet olaylarının önlenmesi ve çalışan hak ihlallerinin değerlendirilmesi birimimizin temel görevleri arasında yer almaktadır.
Ayrıca birimimiz; çalışanların dilek, şikayet ve önerilerini etkin bir şekilde iletebileceği başvuru mekanizmalarını yöneterek, başvuruların gizlilik, tarafsızlık ve mevzuata uygunluk ilkeleri doğrultusunda değerlendirilmesini sağlar. Yapılan değerlendirmeler sonucunda gerekli iyileştirme faaliyetleri planlanarak hizmet kalitesinin artırılması hedeflenmektedir.
Çalışan Hakları ve Güvenliği Birimi, çalışan memnuniyetini artırmayı ve güvenli çalışma kültürünü kurumsal bir yapı içerisinde sürdürülebilir hale getirmeyi amaçlamaktadır.
Beyaz Kod Nedir?
Tanım ve Kapsam
Beyaz Kod; sağlık çalışanlarına yönelik hasta veya hasta yakınları tarafından gerçekleştirilen sözel, fiziksel veya psikolojik şiddetin önlenmesi, olay anında etkin müdahale edilmesi ve şiddete maruz kalan çalışanların korunarak hukuki süreçlerinin yürütülmesini sağlamak amacıyla oluşturulmuş bir uygulamadır.
Uygulama; Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan Sağlıkta Şiddetin Önlenmesine Yönelik düzenlemeler, Hukuki Yardım Genelgesi (2016/3) ve Sağlıkta Kalite Standartları (SKS) doğrultusunda yürütülmektedir.
Hukuki Dayanak
Sağlık çalışanlarına karşı görevleri nedeniyle işlenen;
- Yaralama (Türk Ceza Kanunu Madde 86-87)
- Tehdit (Türk Ceza Kanunu Madde 106)
- Hakaret (Türk Ceza Kanunu Madde 125)
gibi fiiller, kamu görevi nedeniyle işlenmiş sayılmakta olup adli makamlarca kamu davası kapsamında değerlendirilebilmektedir.
Bu kapsamda, şiddet olayları ilgili birimlerce kayıt altına alınarak gerekli adli ve idari süreçler başlatılmaktadır.
Sağlık çalışanları, sağlık hizmeti sunumu esnasında şiddete uğraması halinde, acil verilmesi gereken hizmetler hariç olmak üzere hizmetten çekilme talebinde bulunabilir.
Bu kapsamda çalışan, durumu ilgili birimlere bildirerek gerekli güvenlik tedbirlerinin alınmasını sağlar. Hizmetten çekilme talebi, kurum yönetimi tarafından değerlendirilir ve çalışan güvenliği esas alınarak gerekli düzenlemeler yapılır.
Beyaz Kod Bildirimi ve Süreç Yönetimi
· Şiddet olayının meydana gelmesi veya şiddet riski oluşması halinde Beyaz Kod (1111), kurum içi güvenlik/acil yardım hattı (113 veya kurum içi güvenlik numaraları) üzerinden bildirim yapılabilir; ayrıca olay sonrasında Çalışan Hakları ve Güvenliği Birimi’ne doğrudan başvuru ve kurum içi bildirim sistemleri aracılığıyla süreç başlatılabilir.
· Olay, kurum kayıt sistemlerine alınarak ilgili birimlere bildirilir ve gerekli idari süreç başlatılır.
· Şiddete maruz kalan çalışan, hukuki sürecin başlatılması ve takibi amacıyla Çalışan Hakları ve Güvenliği Birimine başvuruda bulunur.
· Başvuru sonrasında süreç, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda değerlendirilir, gerekli yönlendirmeler yapılır ve çalışan hukuki destek süreci hakkında bilgilendirilir.
Hukuki Destek Süreci
Şiddete maruz kalan sağlık çalışanlarının talebi halinde, Sağlık Bakanlığı Hukuki Yardım Genelgesi (2016/3) kapsamında gerekli hukuki destek sağlanır.
Sağlık çalışanlarına karşı görevleri nedeniyle işlenen fiiller; Türk Ceza Kanunu kapsamında kamu görevi nedeniyle işlenen suçlar arasında değerlendirilmekte olup, bu kapsamda yaralama (TCK 86-87), tehdit (TCK 106) ve hakaret (TCK 125) gibi suçlar bakımından çoğu durumda soruşturma şikâyete bağlı olmaksızın resen Cumhuriyet Başsavcılıklarınca yürütülmektedir.
Bu nedenle Beyaz Kod kapsamında yapılan bildirimler, adli süreçlerin başlatılmasına esas teşkil etmekte olup, savcılık tarafından gerekli görülmesi halinde şikâyet bulunmasa dahi soruşturma devam ettirilmekte ve tarafların ifadelerine başvurulabilmektedir.
Hukuki sürecin etkin şekilde yürütülebilmesi için çalışanların olay sonrası Çalışan Hakları ve Güvenliği Birimine başvuruda bulunmaları ve süreci kayıt altına aldırmaları önem arz etmektedir.
Uygulamaya İlişkin Esaslar
- Şiddet olayları ve risk durumlarında öncelik çalışan güvenliğinin sağlanmasıdır.
- Gerekli hallerde güvenlik birimleri aracılığıyla önleyici tedbirler alınır.
- Beyaz Kod bildirimi, şiddete maruz kalan çalışan tarafından yapılabileceği gibi olaya tanıklık eden diğer çalışanlar tarafından da yapılabilir.
- Tüm başvurular gizlilik, tarafsızlık ve mevzuata uygunluk ilkeleri çerçevesinde değerlendirilir.
Amaç
Beyaz Kod uygulamasının amacı; sağlık çalışanlarının güvenliğini sağlamak, sağlıkta şiddeti önlemek, olaylara hızlı müdahale edilmesini temin etmek ve çalışanların hukuki haklarını korumaktır.
SIK SORULAN SORULAR
- Polise ifade vermem / Emniyete gitmem şart mı?
Haklarınızın korunması ve faillerin cezalandırılması, adli mercilerin yetki ve görevi kapsamındadır. Bu nedenle, mümkünse hemen en yakındaki karakola bizzat başvurarak ya da aciliyet teşkil eden bir durum var ise, derhal bulunduğunuz yere polis çağırarak söz konusu adli süreci başlatmanız gerekmektedir.
2559 sayılı Polis, Vazife ve Salahiyetleri Kanunu’nun 15 inci maddesine, 27/03/2015 tarihinde 6638 sayılı Kanunla eklenen fıkra ile “Polis; müşteki, mağdur veya tanık ifadelerini, talepleri halinde ikamet ettikleri yerlerde ve işyerlerinde de alabilir” hükmü getirilmiştir. Bu itibarla; ifadeniz, talep etmeniz halinde görev yaptığınız yerde alınabilecektir.
- Polise / Emniyete ifade vermek istedim fakat ifade alınmıyor?
Kamu sağlık kuruluşunda görev yapan bir personelin, görevi esnasında maruz kalacağı bir şiddet, 5237 Sayılı Türk Ceza Yasası’nın 131. maddesinde yer alan açık hüküm gereği, şikâyete tabi değildir. Yani bu durumda kolluk, siz şikâyetçi olmasanız da resen olaya el koymalı ve gerekli ön soruşturmayı derhal başlatmalıdır. Aksi durumda kolluk personeli açısından görevi ihmal suçu oluşacaktır.
- Hukuki yardım sürecinde şiddete maruz kalan çalışandan herhangi bir ücret talep ediliyor mu?
Hukukî yardım görevi Kanunla verildiğinden, bu görev de bir kamu görevidir. Dolayısıyla hukukî yardım kapsamında yapılan yol/ulaşım giderlerinin görevli personele ödenmesinde 10/02/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu’na göre hareket edilecektir.
Ceza davalarında yargılama giderleri, beraat hâlinde Devlet; mahkûmiyet hâlinde hükümlü tarafından karşılandığından, mağdur sıfatıyla davaya katılan bakımından herhangi bir yargılama gideri oluşmamaktadır. Dolayısıyla kendisine hukuki yardım yapılan personelden, bu yardım sebebiyle herhangi bir mahkeme masrafı talep edilmeyecektir.
- Beyaz koda başvuru yaptım ancak şikâyetçi değilim.
Beyaz kod kapsamında işlenen suçlar genel itibariyle takibi şikâyete bağlı olmayan, başka bir ifade ile siz şikâyetçi olmasanız dahi adli mercilerce kendiliğinden soruşturulan suçlardır. Bu tür suçtan haberdar olan yöneticinin, suçu adli mercilere intikal ettirmesi yasal bir zorunluluktur. Bu nedenle şikâyetçi olmasanız dahi hadise adli mercilere intikal ettirilecektir. Ancak şikâyetçi olmamanızdan dolayı tarafınıza hukuki yardım verilmeyecektir.
- Beyaz koda başvurumu yaptım ancak adli süreç devam ederken şikâyetimden vazgeçtim.
Yukarıda da izah edildiği üzere bu durumda da tarafınıza verilen hukuki yardım son bulacaktır. Ancak bu tür suçlar takibi kendiliğinden yapılan suçlar olduğundan dolayı yargılama devam edecektir.
- Duruşma davetiyesi geldi. Bu durumda ne yapmalıyım? Duruşmaya gitmesem olur mu?
Hukuki yardım talebiniz var ise duruşma davetiyesinden İl Koordinatörlüğünü haberdar etmelisiniz.
Duruşmaya iştirakiniz yargılama sürecinin sağlıklı işlemesi açısından önemlidir. Mahkemece duruşmada hazır olmanız istenmektedir. Duruşmaya katılmadığınız takdirde, mahkeme bir sonraki duruşmaya zorla getirilmenize karar verebilir.
Önemine binaen 5271 sayılı Kanunu’nun 91 inci maddesine, 04.04.2015 tarihli ve 29316 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6638 sayılı Kanunu’nun 13 üncü maddesiyle eklenen dördüncü fıkra ile suçüstü halleriyle sınırlı olmak kaydıyla; kişi hakkında kasten öldürme (madde 81,82), kasten yaralama (madde 86,87) ve cinsel saldırı (madde 102) suçlarında mülki amirlerce belirlenecek kolluk amirleri tarafından yirmi dört saate kadar gözaltına alınma kararı verilebilecektir.
Çalışan Hakları
Sağlık çalışanları; güvenli ortamda çalışma, şiddetten korunma, adil ve eşit çalışma koşullarına sahip olma, mesleki saygınlığın korunması, dinlenme ve izin kullanımı, eğitim ve gelişim imkanlarından yararlanma ile başvuru ve şikayet hakkı gibi temel haklara sahiptir.
Bu haklar; ilgili mevzuat, yönetmelikler ve Sağlık Bakanlığı düzenlemeleri çerçevesinde güvence altına alınmıştır.
Dilek, Şikayet ve Öneri Başvuru Süreci
Başvuru Yöntemleri
Çalışanlar dilek, şikayet ve önerilerini aşağıdaki yollarla iletebilir:
- Dilek, Şikayet ve Öneri Kutuları Aracılığıyla Başvuru
Hastane içerisinde bulunan kutular aracılığıyla yazılı başvuru yapılabilir. - Çalışan Hakları ve Güvenliği Birimine Bireysel Müracaat
Çalışanlar birime doğrudan başvurarak talep ve bildirimlerini iletebilir. - Web Tabanlı Başvuru (Resmi İnternet Sitesi)
Hastanemizin resmi internet sayfası üzerinden online başvuru yapılabilir.
Başvuruların Değerlendirilmesi
Başvurular kayıt altına alınarak ilgili birimlerce incelenir, gerekli değerlendirmeler yapılır ve mevzuata uygun şekilde sonuçlandırılır. Süreç sonunda başvuru sahibine geri bildirim sağlanır ve hizmet kalitesinin artırılmasına yönelik iyileştirme çalışmaları gerçekleştirilir.
Amaç ve Hedeflerimiz
Çalışan güvenliğini en üst düzeyde sağlamak, sağlıkta şiddeti önlemek, çalışan memnuniyetini artırmak ve sürdürülebilir güvenli bir çalışma ortamı oluşturmak temel hedeflerimizdir.
KAYNAKÇA
Sağlık Bakanlığı Çalışan Hakları ve Güvenliği Uygulamaları Rehberi
Sağlık Bakanlığı Hukuki Yardım ve Beyaz Kod Uygulaması Genelgesi (2016/3)